جلوه ویژه بصری همراه با داستانگویی به بخش مهمی از سینمای امروز تبدیل شده است. جلوههای ویژه میتوانند یک صحنه را جذابتر کنند، به ساخت چیزی که وجود ندارد کمک کنند، یک اشتباه تصویری را بپوشانند و کاری کنند که عملاً در دنیای واقعی انجام شدنی نیست. اساساً جلوههای بصری به یک فیلمساز کمک میکنند تا داستان را آنطور که میخواهد تعریف کند.
در این مطلب قصد داریم توضیح دهیم که جلوه ویژه بصری چیست ، انواع جلوه ویژه را معرفی کنیم و تفاوت جلوه بصری و میدانی را به شما توضیح دهیم.
جلوه های ویژه بصری چیست؟
جلوه ویژه بصری فرآیندی است که در آن تصاویر در خارج از زمینه اصلی دستکاری میشوند تا عناصری غیرمعقول و جذاب را نشان دهند. جلوههای ویژه شامل ادغام فیلمهای گرفته و تصاویر تولید شده (دیجیتال یا اپتیک، حیوانات یا موجودات) است که واقعی به نظر میرسند؛ اما در حالت عادی ثبت این موارد در فیلم گران، زمانبر یا غیرممکن است.
چرا از جلوههای ویژه استفاده میکنند؟
جلوه های ویژه بصری VFX (Visual effects) با استفاده از تصاویر تولید شده توسط رایانه اخیراً با معرفی نرمافزارهای انیمیشن و ترکیببندی مقرونبهصرفه و نسبتاً آسان برای فیلمسازان مستقل در دسترس قرار گرفتهاند. جلوههای بصری وقتی بهدرستی انجام شوند، اثری فوقالعاده خواهند داشت. این جلوهها میتوانند یک هیولای ترسناک را تبدیل به یک کابوس واقعی کنند!
امروزه استفاده از جلوه ویژه در تبلیغات ، ساخت ویدیو تبلیغاتی و دیجیتال مارکتینگ نیز اهمیت پیدا کرده است. البته بهتر است قبل از آن که با این سبک آشنا شوید و بدانید چه اهمیتی در دیجیتال مارکتینگ دارد، با ویدیو مارکتینگ و بهطورکلی با کارکرد آژانس دیجیتال مارکتینگ آشنا شوید. برای این کار پیشنهاد میکنیم مقاله مارکتینگ چیست را مطالعه کنید.
تاریخچه جلوه های ویژه بصری سینمایی
اولین اثر جلوه های ویژه جهان در سال 1857 توسط «اسکار رجلندر» ساخته شد که بخشهای مختلف 32 نگاتیو را در یک تصویر واحد ترکیب کرد. از آن زمان تاکنون، به فیلمهایی مانند انتقام جویان رسیدیم که نود درصد فیلم با استفاده از جلوههای ویژه ساخته شده است. یکی از نقاط عطف بزرگ سینما در سال 1977 اتفاق افتاد، زمانی است که «جورج لوکاس» فیلمی به نام جنگ ستارگان را ساخت که در آن شاهد پیشرفتهای زیادی در فناوری جلوه های ویژه و بصری بودیم. شما میتوانید تغییرات تکنولوژی را در تمام فیلمهای جنگ ستارگان مشاهده کنید.
نمونه دیگر فیلم مکس دیوانه ساخته «جورج میلر» است. نسخه اصلی مکس دیوانه (1979) را با نسخه سال 2019 مقایسه کنید. فیلم دوم مملو از جلوه های ویژه بصری فوقالعاده است که فیلم را هیجانانگیزتر ساختهاند. دستاندرکاران این فیلم در حین فیلمبرداری از ماشینهای واقعی استفاده کردند اما جلوههای بصری اضافه شده همهچیز را جذابتر کرده است. جلوههای بصری مشخصه یک فیلم هستند. این نوع افکتها را میتوان روی بازیهای آنلاین نیز اجرا کرد. شما جلوههای بصری را احساس میکنید که باعث میشوند تا برخی صحنههای خاص را به خاطر بسپارید.
اهمیت جلوه های ویژه بصری
فیلمها این قدرت را دارند که ما را به کلی به دنیایی متفاوت منتقل کنند و جهانهای کاملاً جدیدی را برای ما بسازند تا بتوانیم آنها را کشف کنیم. تکنیکی که به فیلمها اجازه میدهد تا این کار را انجام دهند، جلوه های ویژه بصری نام دارد. جلوه بصری میتوانند تصاویر روی صفحه را تولید یا دستکاری کنند تا آنچه که نمیتوان در تصاویر لایو اکشن ثبت کرد را نشان داد.
افزایش استفاده از فناوری در صنعت فیلم، آنچه که جلوههای بصری میتواند انجام دهد را عمیقاً گسترش داده است و به نوبه خود، هنرمندان جلوههای ویژه تبدیل به تکنسینها، سرپرستان و کارگردانان موردعلاقه کمپانیهای فیلمسازی در صنعت شدهاند. این مهم نشان میدهد که چطور جلوه های ویژه میتواند فروش بالا را تضمین کند، اگر به درستی و مطابق با نیازهای مخاطبان تولید شده باشد. جلوههای ویژه در استراتژیهای مربوط به ویدیو مارکتینگ نیز استفاده میشود.
تفاوت جلوه های ویژه بصری و میدانی
جلوههای ویژه بصری (Visual effects) در طول تصویربرداری واقعی رخ نمیدهند؛ بنابراین آنها پس از تولید اجرا میشوند. یک هنرمند جلوه ویژه بصری از نرمافزار خاصی برای ادغام عناصر با فیلمهای لایو اکشن استفاده میکند و هدف کلی او این است که کل اثر واقعی به نظر برسد؛ اما جلوههای بصری اغلب با عنوان جلوههای میدانی اشتباه گرفته میشوند. جلوههای میدانی (Special Effects)، جلوه های بصری فیلم هستند که در صحنه فیلمبرداری انجام میشوند. کارگردانان میتوانند از ابزارهای نوری یا مکانیکی برای انجام کار استفاده کنند.
در حالی که جلوههای بصری بهعنوان جلوههای دیجیتال در نظر گرفته میشود، جلوههای میدانی بهعنوان جلوههای عملی در نظر گرفته خواهد شد. جلوه ویژه را میتوان با استفاده از یک مدل یا انیماترونیک روی صحنه صدا یا در لوکیشن ساخت. علاوه بر این، جلوههای بصری همچنین شامل عناصری مانند مواد آتشزا، باران تقلبی یا آرایش مصنوعی بازیگران است. هر دوی جلوههای بصری و جلوههای میدانی میتوانند در یک فیلم استفاده شوند اما این ماهیت اثر است مشخص میکند باید از کدام جلوه استفاده کرد.
جلوههای ویژه یا بصری؛ کدامیک بهترند؟
در واقع هر دو. هر کدام از این دو جلوه فوقالعاده، به تنهایی کارایی خوبی دارند اما در کنار هم است که میتوانند روی مخاطب تاثیر گذاشته و «حس» ایجاد کنند.
با اینکه سرعت پیشرفت و محبوبیت جلوههای بصری بیشتر است، نمیتوان هیچکدامشان را بهتر از آن یکی دانست. جلوههای ویزه و جلوههای بصری در کنار هم به کار میآیند تا احساسات مخاطب را برانگیزند.
انواع جلوههای ویژه بصری
جلوههای بصری میتوانند در طول تولید فیلم انجام شوند یا میتوان آنها را پس از استفاده از نرمافزارهای خاص در استودیوهای تولید پیادهسازی کرد. این جلوهها معمولاً به سه نوع اصلی زیر تقسیم میشوند:
تصاویر تولید شده توسط کامپیوتر (CGI)
تصاویر تولید شده توسط کامپیوتر رایجترین جلوه بصری است. هنرمندان از اشیاء مدلسازی سه بعدی برای ایجاد عناصر استفاده میکنند و آن عناصر سپس به مدلهای سه بعدی در رایانه دیجیتالی تبدیل میشوند. جلوههای بصری از طریق کامپیوتر میتوانند به معنای هر نوع افکتی باشند که مستقیماً در دوربین گرفته شدهاند. برای مثال، افزایش نور در یک صفحه میتواند از این دست جلوهها باشد. از این روش برای ساخت تبلیغات cgi نیز استفاده میشود که امروزه بسیار ترند شده است.
پرده سبز در جلوه های ویژه
ترکیببندی، یک تکنیک بصری است که چندین تصویر را در یک تصویر ترکیب میکند. این تکنیک «کلیدینگ کروم» نامیده میشود. ترکیببندی نیاز به لایو اکشن دارد تا جلوی پرده سبز یا آبی گرفته شود. صفحه نمایشهای سبز رنگ ثابت هستند و میتوان آنها را با یک تصویر پس زمینه جدید جایگزین کرد.
ضبط حرکت یا موشن کپچر
دنیای موشن کپچر (Motion Capture) یکی دیگر از افکتهای بصری درخشان است. از شخصیت «جار جار بینکس» در پیش درآمدهای جنگ ستارگان گرفته تا «گولوم» در ارباب حلقهها و فراتر از آن، اکنون میتوانیم موجودات عجیب و غریبی داشته باشیم که از ترکیب بازیگری و جلوههای ویژه ایجاد میشوند.
فیلم «آواتار» ساخته جیمز کامرون نمونه عالی دیگری از فناوری ضبط حرکت است که در آن بسیاری از شخصیتها تنها پس از تکمیل جلوه ویژه ایجاد شدهاند. همچنین، موشن کپچر یک دنیای بیگانه با یک اکوسیستم کامل را به نمایش گذاشت و همچنین تعدادی از بهترین جلوههای سهبعدی که تا به حال دیدهایم را به ارمغان آورد.
انواع جلوه های میدانی
راههای مختلفی برای ایجاد جلوههای میدانی در فیلم وجود دارند. یک نمونه کلاسیک در صنعت فیلم که از چنین جلوه استفاده میکند، جنگ ستارگان است. در زیر چند مورد از رایجترین جلوه های میدانی آورده شدهاند:
مت پینتینگ
یک مت پینتینگ (Matte Painting) میتواند به عنوان پس زمینه در یک فیلم استفاده شود. مت پینتینگ در صحنه فیلمبرداری وجود ندارد و بعدها در کامپیوتر توهم یک محیط را ایجاد میکند. در عوض، این هنر در فیلمهای لایو اکشن در طول و پس از تولید فیلم پیاده سازی میشود. فیلمها برای مدت طولانی از این تکنیک استفاده میکنند. فیلمهای نمادینی که از این هنر بهره میبرند، مری پاپینز و تایتانیک هستند.
استاپ موشن
تکنیک استاپ انیمیشن (Stop Motion) خیلی وقت است که وجود دارد. انیماتورها و طراحان از عروسکها یا مدلهای سه بعدی از این تکنیک استفاده میکنند. عروسکها در موقعیتهای مختلف ژست میگیرند سپس از آنها عکس گرفته میشود. مهارتها و ابزارهایی که برای این تکنیک موردنیاز هستند، صبر و توجه به جزئیات است. کنار هم قرار دادن عکسها توهم حرکت را ایجاد میکند و بهاینترتیب، یک ویدیو متولد میشود.
زمانی که در مورد مارکتینگ چیست سؤال میشود، باید گفت که استاپ موشن میتواند برای کسبوکارهای امروزی جهت بازاریابی محتوا و تعامل با کاربر یک برگ برنده باشد.
اندام ساختگی
در اندام ساختگی از تکنیکهای مجسمهسازی، قالبگیری و ریختهگری مصنوعی استفاده میشود. محصول نهایی میتواند جلوههای آرایشی پیشرفتهای ایجاد کند. تکنیک اندام ساختگی حتی میتوانند بازیگران را به شخصیتهایی از دنیای دیگر تبدیل کنند. یک نمونه مشهور از اندام ساختگی فیلم «ادوارد دست قیچی» است.
نرمافزارهای ساخت جلوههای ویژه
تا اینجا از جلوههای ویژه بصری و انواع آن و تفاوتهایش با جلوههای میدانی گفتیم. در ادامه 3 تا از بهترین نرمافزارهای ساخت جلوههای ویژه را معرفی خواهیم کرد:
نرمافزار After Effects
یکی از معروفترین و کاربردیترین نرمافزارهای ساخت جلوههای ویژه، برنامه After Effects است که توسط Adobe برای تولید گرافیکهای حرکتی، جلوههای بصری دیجیتال و کامپوزیت طراحی شده است.
از این نرمافزار برای تولید جلوههای دیجیتالی فیلمهای سریالی و سینمایی استفاده میشود و قابلیتهایی مثل ردیابی سه بعدی دوربین، روتوسکوپی، کروماکی (chroma key) و… را در اختیار کاربر قرار میدهد که فرصتهای فوقالعادهای در ایجاد جلوههای ویژه ارائه میدهد.
نرمافزار 3D Max
چندین دهه است که از نرمافزار 3D Max برای توسعه بازیهای ویدیویی و استودیوهای تجاری تلویزیونی استفاده میشود. از این نرمافزار در صنعت تلویزیون، فیلم، انیمیشن، مدلسازی سهبعدی، توسعه بازی، استودیوهای معماری و… استفاده میشود.
در آخرین آپدیت این نرمافزار قابلیت Data Channel Modifier، مدلسازی Mash، ایجاد سطوح و رویههای چوبی و… استفاده میشود.
نرمافزار V-Ray
این نرمافزار، در واقع یک موتور رندر است که به دلیل قابلیتهای بالایی که دارد، در حوزه گرافیک و انیمیشن محبوبیت زیادی دارد. نرمافزار V-Ray قابلیت یکپارچهسازی با نرمافزارهای 3D مثل Sketchup، 3D Max، Softimage را دارد.
از این نرمافزار برای تولید انیمیشن در سینمایی و سریال، بازیهای ویدیویی، معماری و… استفاده میشود.
جلوه های ویژه بصری در ایران
در سینمای ایران بهویژه در فیلمهای جنگی یا اکشن، جلوههای ویژه نقشی مهمی دارد. این مهم بیشتر در قالب جلوه های میدانی استفاده میشود و آن شکلی در هالیوود شاهد آن هستیم، در ایران وجود ندارد. تکنیکهای جلوههای میدانی در ایران اغلب شامل انفجار، تیراندازی، خونریزی بر اثر اصابت گلوله و مواردی از این قبیل است. برای توسعه این صنعت در کشور به ارائه زیرساختهای لازم و پرورش نیروهای کارآزموده نیاز است.
فیلمهای معروف ساخته شده با تکنیک جلوههای ویژه
بودجه لازم برای تولید فیلم با جلوههای ویژه بالاست اما آثار به یادماندنی به جا میگذارد. در ادامه چند مورد از فیلمهای تاثیرگذار که با جلوههای ویژه تهیه شدهاند را لیست خواهیم کرد:
- انتقامجویان: پایان بازی (2019) Avengers: Endgame
- بازگشت سوپرمن (2006) Superman Returns
- مرد عنکبوتی 3 (2007) Spider-Man 3
- دزدان دریایی کارائیب: سوار بر امواج ناشناخته (2011) Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides
- آواتار (2009) Avatar
- دنیای ژوراسیک: پادشاهی سقوط کرده (2018) Jurassic World: Fallen Kingdom
- آلیس در سرزمین عجایب (2010) Alice in Wonderland
در تصویر بالا، سکانسی از سینمایی «زندگی پی» (Life of Pi) را قبل و بعد از جلوههای ویژه نشان میدهد.
کلام پایانی؛ جلوههای بصری در کانون ایران نوین
جلوه های ویژه بصری مهم هستند زیرا وقتی بهخوبی انجام شوند، برای فیلمساز کمک میکنند تا آنچه در تخیل خود دارد را به واقعیت تبدیل کند. جلوههای ویژه بصری میتواند بیننده را سفرهای باورنکردنی به جهانهای بیگانه یا مکانهای رویایی ببرد و واقعاً تجربه سینمایی را تقویت کند. شما هم اگر میخواهید از جلوه های بصری برای ساخت تیزرهای تبلیغاتی کسبوکار خود استفاده کنید با آژانس تبلیغاتی ایران نوین تماس باشید.
دپارتمان جلوه های ویژه بصری کانون ایران نوین با استفاده از متخصصین این حوزه بهترین خدمات را برای ساخت تیزرهای تبلیغاتی ارائه میکند. شما میتوانید نمونهکارها و تیزرهای تولیدشده ما در صفحه پروژههای کانون ایران نوین ببینید.
